Dollar so‘nggi ikki oydagi eng yuqori haftalik o‘sishni qayd etmoqda. Bu O‘zbekistonga qanday ta’sir qiladi?

Reuters agentligining 13-noyabr kuni xabar berishicha, AQSH dollari so‘nggi 19 oydagi eng yuqori darajaga yaqinlashgan. Dollar indeksi 103,17 punktni tashkil etib, hafta davomida qariyb 0,9%ga oshishi kutilmoqda. Bu so‘nggi ikki oydagi eng yuqori haftalik o‘sish ko‘rsatkichidir.

Dollar nega qimmatlashmoqda?

Buning asosiy sabablaridan biri AQSHda inflyatsiya bosimining yuqori saqlanib qolayotganidir. Federal zaxira tizimi vakillari narxlar o‘sishi yetarlicha sekinlashmayotganini ta’kidlab, foiz stavkalarini oshirish ehtimolini istisno etmayapti.

Bozor ishtirokchilari dekabr oyida foiz stavkasi odatdagidan yuqoriroq – 0,5% punktga oshirilishi ehtimolini ham baholamoqda. CME FedWatch ma’lumotlariga ko‘ra, bunday qaror ehtimoli bir hafta ichida noldan 12,1%ga ko‘tarilgan.

Shuningdek, Yaqin Sharqdagi geosiyosiy keskinlik va neft yetkazib berish bilan bog‘liq xavotirlar ham dollarni qo‘llab-quvvatlamoqda. Neft narxining oshishi inflyatsiya xavfini kuchaytirib, investorlarning AQSH aktivlariga qiziqishini oshirishi mumkin.

Bitkoin esa arzonlashdi

O’z navbatida, kriptovalyuta bozorida pasayish kuzatilmoqda. Bitkoin 3,8%ga arzonlashib, 68 759 dollarga tushdi. Ethereum esa 4%ga pasayib, 1 933 dollar atrofida savdo qilindi.

Bu O‘zbekiston iqtisodiyotiga qanday ta’sir qiladi?

AQSH dollarining xalqaro bozorda mustahkamlanishi O‘zbekiston iqtisodiyotiga ham bilvosita ta’sir ko‘rsatishi mumkin.

Birinchidan, dollar kursining oshishi import qilinadigan mahsulotlar, texnologiyalar va uskunalar xarajatlarini ko‘paytirishi ehtimoli bor. Bu ayrim tovarlarning ichki bozordagi narxlariga ham ta’sir qilishi mumkin.

Ikkinchidan, dollar hisobida daromad oladigan eksportchilar uchun milliy valyutaning zaiflashishi muayyan ustunlik yaratishi mumkin. Biroq bu korxonalarning import xomashyo va uskunalariga bog‘liqligiga ham aloqador.

Uchinchidan, AQSHda foiz stavkalarining oshishi xalqaro moliya bozorlarida qarz mablag‘larini jalb qilishni qimmatlashtirishi mumkin. Bu rivojlanayotgan mamlakatlar, jumladan, O‘zbekiston uchun ham ahamiyatli.

Biroq dollar jahon bozorida qimmatlashayotgani uning O‘zbekistonda ham albatta oshishini anglatmaydi.

Chunki so‘m kursi nafaqat tashqi bozorlardagi vaziyatga, balki mamlakatga kelayotgan eksport tushumlari, xorijdan yuborilayotgan pul o‘tkazmalari, import uchun valyutaga bo‘lgan talab va Markaziy bankning pul-kredit siyosatiga ham bog‘liq.

Shu bois xalqaro bozorda dollarning mustahkamlanishi O‘zbekiston uchun muhim iqtisodiy signal hisoblanadi. Ammo uning milliy valyuta kursi va ichki narxlarga ta’siri mamlakatdagi talab va taklif muvozanatiga ham bog‘liq bo‘ladi.