Grenlandiya partiyasi yetakchilari: Biz amerikalik bo'lishni xohlamaymiz

Grenlandiyaning kelajagini uning aholisi hal qilishi kerak, deb ta'kidlandi Grenlandiya parlamenti Inatsisartutdagi beshta partiya yetakchilarining qo'shma bayonotida. AQSh prezidenti Tramp orolni egallab olish uchun kuch ishlatish bilan tahdid qildi.

Prezident Donald Trampning Grenlandiyaga AQShning hududiy da'volari fonida, avtonom Daniya hududidagi siyosiy partiyalar rahbarlari orolning kelajagi borasida birdamlikni namoyish etdilar. "Biz amerikalik bo'lishni xohlamaymiz, biz daniyalik bo'lishni xohlamaymiz, biz grenlandiyalik bo'lishni xohlaymiz", deyiladi Inatsisartut (Grenlandiya parlamenti)dagi beshta partiya rahbarlari tomonidan imzolangan va 9-yanvar, juma kuni tarqatilgan qo'shma bayonotda.

Bayonot mualliflari AQShni sayyoramizning eng katta oroliga nisbatan mensimaslik pozitsiyasidan voz kechishga chaqirdilar. "Grenlandiyaning kelajagini Grenlandiya xalqi hal qilishi kerak", deb ta'kidlashdi ular.

Tramp: Ruslar va xitoyliklar Grenlandiyani egallab olishni xohlashadi

O'sha kuni Tramp yana bir bor Grenlandiyani egallab olish uchun kuch ishlatish bilan tahdid qildi. "Biz Grenlandiya haqida biror narsa qilamiz, ular xohlasalar ham, xohlamasalar ham", deb e'lon qildi u Oq uyda. Amerika prezidenti "oson yo'l bilan" kelishuvga erishishni xohlayotganini aytdi. "Ammo agar biz buni oson yo'l bilan qila olmasak, qiyin yo'l bilan qilamiz", deb qo'shimcha qildi u.

Tramp AQSh milliy xavfsizlik manfaatlarini tilga olib, Grenlandiya atrofida juda ko'p Rossiya va Xitoy kemalari borligini da'vo qildi. "Biz Rossiya yoki Xitoyning Grenlandiyani egallab olishiga yo'l qo'ymaymiz", deb ta'kidladi u. Shuningdek, u agar amerikaliklar Grenlandiyani egallab olmasa, ruslar yoki xitoyliklar Grenlandiyani egallab olishiga ishonch bildirdi.

AQSh yil oxiriga qadar Grenlandiya ustidan nazoratni o'z qo'liga olmoqchi.

Avvalroq Politico Vashingtondagi mutaxassislar va manbalarga tayanib, AQSh 2026-yil oxiriga qadar Grenlandiya ustidan nazoratni o'rnatish niyatida ekanligini xabar qilgan edi. Xususan, Tramp ma'muriyati oroldagi siyosiy muvozanatni sezilarli darajada o'zgartirish va mahalliy siyosatchilarni pora berish uchun "yashirin ta'sir kampaniyasi"ga urinishi mumkin.

Oq uy allaqachon Erkin Uyushma Shartnomasi loyihasini tayyorlamoqda, uni Donald Tramp rasmiy Kopengagenni chetlab o'tib, Grenlandiya rasmiylariga imzolashni taklif qiladi. Bunday kelishuvga ko'ra, Amerika kuchlariga bojsiz savdo evaziga orolda to'liq harakat erkinligi berilishi mumkin. Qo'shma Shtatlar allaqachon Mikroneziya Federativ Shtatlari, Marshall orollari Respublikasi va Palau Respublikasi - Tinch okeanidagi kichik davlatlar bilan shunga o'xshash shartnomalarni tuzgan.

Daniya rasmiylari Grenlandiyaga bosimni qabul qilib bo'lmaydigan deb atashadi va Arktika mintaqasi boshqa mamlakatlarning aralashuvisiz "o'z kelajagini o'zi belgilashni xohlayotganini" ta'kidlashadi. Shu bilan birga, yettita Yevropa davlati rahbarlari orolni qo'llab-quvvatlashlarini bildirishdi. "Grenlandiya o'z xalqiga tegishli. Daniya va Grenlandiyaga oid masalalarni hal qilish huquqiga faqat Daniya va Grenlandiya ega", deyiladi Fransiya prezidenti Emmanuel Makron, Germaniya kansleri Fridrix Merts va Italiya bosh vazirlari Giorgio Meloni (Polsha), Donald Tusk (Ispaniya), Pedro Sanches (Buyuk Britaniya) va Mette Frederiksen tomonidan imzolangan qo'shma bayonotda.