BMTning dengiz sathining ko'tarilishi bo'yicha rahbari: butun davlatlar yer yuzidan yo'q bo'lib ketishi mumkin

Dunyodagi ayrim mamlakatlar dengiz sathi ko‘tarilishi oqibatida suv ostida qolishi mumkin. Bu haqda  BMT bosh kotibi Antoniu Guterrish Xavfsizlik kengashi yig‘ilishidagi nutqida gapirgan.

Jahon meteorologiya tashkiloti so‘nggi tahlillari XX asrda dengiz sathi 3 ming yillik davr mobaynida eng tez sur’atda ko‘tarilganini ko‘rsatmoqda. Agar global harorat yana 2 darajaga oshsa, dunyo okeani sathi misli ko‘rilmagan darajada ko‘tariladi.

"Voqealarning har qanday rivojida ham Bangladesh, Xitoy, Hindiston, Niderlandiya kabi mamlakatlar xavf ostida qoladi. Barcha qit’alardagi megapolislar, jumladan, Lagos, Maputu, Bangkok, Dakka, Jakarta, Mumbay, Shanxay, Kopenhagen, London, Los-Anjeles, Nyu-York, Buenos-Ayres va Santyago jiddiy muammolarga ro‘baro‘ keladi", – deydi BMT yetakchisi.

Guterrishning ta'kidlashicha, Fidji, Vanuatu va Solomon orollari kabi ba'zi mamlakatlarda dengiz sathining ko'tarilishi allaqachon odamlarning ommaviy ko'chishiga olib kelgan. Shimoliy Afrikada sho'r suv tuproqqa singib, chuchuk suv bilan aralashib, ekinlarni nobud qiladi. Somalida aylanib o'tish jarayonlari tanqis chuchuk suv resurslari uchun raqobatning kuchayishiga olib keladi.

U ushbu muammo qashshoqlikni avj oldirishi, ijtimoiy-iqtisodiy bo‘hronlar, urush va ixtiloflarga doyalik qilishidan ogohlantirgan va xalqaro hamjamiyat bir necha yo‘nalishda jonbozlik ko‘rsatish kerakligini ta’kidlagan.

Avvalo, iqlim o‘zgarishi oqibatlarini kamaytirish uchun sa’y-harakatlarni jadallashtirish, atmosferaga chiqayotgan zaharli gazlar miqdorini kamaytirish kerak. Rivojlangan davlatlar iqlim bo‘yicha majburiyatlari doirasida rivojlanayotgan mamlakatlarga 100 milliard dollarlik moliyaviy ko‘mak taqdim etishi lozim.

Jahon meteorologiya tashkiloti so‘nggi tahlillari XX asrda dengiz sathi 3 ming yillik davr mobaynida eng tez sur’atda ko‘tarilganini ko‘rsatmoqda. Agar global harorat yana 2 darajaga oshsa, dunyo okeani sathi misli ko‘rilmagan darajada ko‘tariladi.

Muammoni qanday hal qilish kerak? BMT rahbari uch yo‘nalishda ishlashni taklif qildi. 

Birinchidan, iqlim o‘zgarishiga qarshi kurashni davom ettirish, birinchi navbatda, karbonat angidrid gazi chiqindilarini kamaytirish zarur.

"Rivojlanayotgan mamlakatlar iqlim ofatlariga moslashish va chidamlilikni oshirish uchun resurslarga ega bo'lishi kerak", dedi Bosh kotib. Xususan, u rivojlangan mamlakatlarga iqlimni moliyalashtirish bo‘yicha rivojlanayotgan mamlakatlar oldidagi 100 milliard AQSh dollari miqdoridagi majburiyatlarni bajarish zarurligini eslatdi.

Guterrish, shuningdek, qashshoqlik, tengsizlik, diskriminatsiya, inson huquqlarining buzilishi kabi ijtimoiy beqarorlikka olib keladigan asosiy omillarni eslatdi.

Uchinchidan, dedi Guterrish, dengiz sathining ko‘tarilishi oqibatlari ham qonun doirasida ko‘rib chiqilishi kerak. Dengiz sathining koʻtarilishidan jabr koʻrgan odamlarning huquqlarini himoya qilish uchun mavjud mexanizmlardan foydalanish va yangilarini yaratish zarur.

"Biz jabrlangan aholi va ularning asosiy huquqlarini himoya qilish uchun ishlashda davom etishimiz kerak", dedi Guterrish. “Xavfsizlik Kengashi dengiz sathining koʻtarilishidan kelib chiqadigan muhim xavfsizlik muammolarini hal qilish uchun zarur boʻlgan siyosiy irodani shakllantirishda muhim rol oʻynashi kerak”, dedi u Xavfsizlik Kengashi aʼzolariga murojaat qilib.